การร่วมสร้างอนาคตที่ยั่งยืน: โมเดลการบริการวิชาการเชิงปฏิบัติของมหาวิทยาลัยกรุงเทพเพื่อการฟื้นฟูชุมชน
บทนำ
บริการวิชาการคืออะไร
บริการวิชาการเป็นหนึ่งในพันธกิจหลักของสถาบันอุดมศึกษา เคียงคู่กับการผลิตบัณฑิต การวิจัย และการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม ไปจนถึงการสร้างความยั่งยืนให้กับชุมชน สาระสำคัญของพันธกิจนี้คือการนำความรู้และความเชี่ยวชาญที่สั่งสมอยู่ภายในมหาวิทยาลัย ออกไปใช้แก้ปัญหาจริงของสังคมภายนอกรั้วมหาวิทยาลัย ในทางปฏิบัติ งานบริการวิชาการ มักถูกเข้าใจว่า เป็นการที่มหาวิทยาลัยนำความรู้ไปถ่ายทอด ให้กับชุมชนเพียงฝ่ายเดียว แต่ในมุมมองและแนวทางของมหาวิทยาลัยกรุงเทพ กลับมองภาพนี้ด้วยทัศนคติและทิศทางที่แตกต่างออกไป เราเชื่อว่าความรู้ที่ใช้ได้จริง เกิดจากการทำงานร่วมกันระหว่างผู้ที่มีองค์ความรู้เชิงวิชาการ กับผู้ที่รู้จักพื้นที่ของตนเองดีที่สุด บทบาทของมหาวิทยาลัยจึงมิใช่ผู้ให้ความรู้ หากแต่เป็น ผู้ร่วมสร้าง (Co-Create) ที่เข้าไปฟังโจทย์จากพื้นที่ แล้วจึงประกอบทีมและออกแบบแนวทางร่วมกับเจ้าของพื้นที่ สู่การพัฒนาและต่อยอดสู่ความยั่งยืนไปพร้อมกัน โดยมีเป้าหมายว่าเมื่อโครงการสิ้นสุดลง ชุมชนจะต้องดำเนินการต่อได้ด้วยศักยภาพของตนเอง
ทำไมเราจึงทำงานนี้
มหาวิทยาลัยกรุงเทพดำเนินงานบริการวิชาการมาอย่างต่อเนื่องยาวนาน ควบคู่กับการวางทิศทางของสถาบันสู่การเป็น Practical University นั่นคือ มหาวิทยาลัยที่ยึดการเรียนรู้จากการปฏิบัติจริงเป็นหัวใจสำคัญ ด้วยทิศทางนี้จึงทำให้งานบริการวิชาการมีความหมายมากกว่าการทำกิจกรรมเพื่อสังคม เพราะพื้นที่ชุมชนคือห้องเรียนที่ให้โจทย์จริงซึ่งห้องเรียนในมหาวิทยาลัยจำลองขึ้นมาไม่ได้ ผู้บริหารระดับสูงของมหาวิทยาลัยตระหนักถึงการเปลี่ยนแปลงและปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และสังคมโลกที่ส่งผลต่อมหาวิทยาลัยและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย จึงกำหนดนโยบายขับเคลื่อนการพัฒนาที่ยั่งยืน โดยบูรณาการเข้าสู่การดำเนินงานตามพันธกิจทุกด้าน เพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงเชิงบวกต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม และสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนขององค์การสหประชาชาติ
สิ่งที่เราตั้งใจมอบให้สังคม
สิ่งที่มหาวิทยาลัยตั้งใจมอบให้ชุมชนไม่เป็นเพียงแค่การช่วยเหลือหรือสนับสนุนระยะสั้น แต่เป็นการมุ่งเน้นเพื่อสร้างความสามารถในการสร้างความยั่งยืนได้ด้วยตนเอง เราจึงเลือกทำงานกับพื้นที่ที่ต้องการพัฒนาจริง ทำต่อเนื่องหลายปี และถ่ายทอดทักษะให้ผู้รับผิดชอบในพื้นที่จนสามารถดำเนินงานต่อไปได้ ไม่ว่าจะเป็นการให้ความรู้ด้านการพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชน อาทิ การบริหารต้นทุน การสร้างตราสินค้า การออกแบบเส้นทางท่องเที่ยว การต้อนรับผู้มาเยือน หรือการใช้เทคโนโลยีในการผลิต ในขณะเดียวกัน โครงการนี้ก็ได้ย้อนกลับมาสร้างประโยชน์ให้กับนักศึกษาของเรา โดยนักศึกษาที่เข้าร่วมโครงการได้ทำงานกับโจทย์จริงที่มีผู้ได้รับผลกระทบจริง ได้เรียนรู้ว่าความรู้เชิงทฤษฎีจะต้องนำมาปรับหรือประยุกต์ใช้อย่างไรจึงจะใช้ได้กับบริบทของพื้นที่ และได้ประสบการณ์กับผลงานจริงเพื่อบรรจุลงในแฟ้มผลงานการทำงานก่อนสำเร็จการศึกษา ประสบการณ์เช่นนี้สร้างสิ่งที่สำคัญกว่าทักษะวิชาชีพ คือ วิธีคิดแบบ SDG Mindset ที่ทำให้บัณฑิตมองเห็นความเชื่อมโยงระหว่างงานที่ตนทำกับผลกระทบที่เกิดกับผู้คนและสิ่งแวดล้อม เพื่อให้วิธีคิดนี้เกิดกับนักศึกษาทุกคน มิใช่เฉพาะผู้ที่เข้าร่วมโครงการ มหาวิทยาลัยได้กำหนดให้รายวิชาศึกษาทั่วไปบูรณาการเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนเข้าไปในเนื้อหาของทุกรายวิชา ตั้งแต่ภาคการศึกษาที่ 2 ปีการศึกษา 2567 เป็นต้นไป
เป้าหมายที่มหาวิทยาลัยเลือกขับเคลื่อน
มหาวิทยาลัยประเมินตนเองจากความสอดคล้องกับพันธกิจ วิสัยทัศน์ ทิศทางการเป็น Practical University ตลอดจนศักยภาพและความเชี่ยวชาญของคณะวิชา ความพร้อมของบุคลากร ทรัพยากร และผลงานที่ดำเนินการอยู่ แล้วคัดเลือกเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนที่มหาวิทยาลัยมีศักยภาพจะสร้างผลกระทบเชิงบวกได้จริง จำนวน 7 เป้าหมาย ได้แก่ SDG 4, 7, 8, 9, 11, 12 และ 17 การขับเคลื่อนเป้าหมายเหล่านี้ถูกกำหนดให้เป็นส่วนหนึ่งของกลยุทธ์ข้อ 5.1 ซึ่งสนับสนุนวัตถุประสงค์เชิงกลยุทธ์ข้อ 5 ว่าด้วยการได้รับการยอมรับในระดับภูมิภาค โดยมีแผนการดำเนินงานระยะ 5 ปี พ.ศ. 2567–2571 งานบริการวิชาการจึงมิใช่กิจกรรมที่แยกอยู่ต่างหาก แต่เป็นกลไกหนึ่งที่ผูกอยู่กับแผนกลยุทธ์ของมหาวิทยาลัยโดยตรง Read More

เล่าเรื่องปทุมธานีสร้างสรรค์ผ่านสื่อร่วมสมัยในมุมมองเด็กคณะนิเทศศาสตร์
จากห้องเรียนสู่พื้นที่จริง “คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์” ผสานพลังชุมชนคลองสาม พัฒนาภูมิทัศน์และระบบสื่อสาร
มหาวิทยาลัยกรุงเทพ จับมือชุมชน นวัตวิถีคลองสาม ส่งมอบนวัตกรรม “ระบบอบแห้งกล้วยตากอัจฉริยะ” ยกระดับเศรษฐกิจชุมชนอย่างยั่งยืน
โครงการพัฒนาชุมชนท่องเที่ยว ชุมชนคลองสาม จังหวัดปทุมธานี (Amarin TV)
1) โครงการพัฒนาชุมชนท่องเที่ยวชุมชนคลองสาม จังหวัดปทุมธานี 1 (Amarin TV)
2) โครงการพัฒนาชุมชนท่องเที่ยวชุมชนคลองสาม จังหวัดปทุมธานี 2 (Amarin TV)
ขอขอบคุณแหล่งที่มาข้อมูล : บันทึกไทยเบฟ www.youtube.com/@banteukthaibev





